નવું સરનામુ
આ બ્લૉગની બધી પૉસ્ટ નવે ઠેકાણે: http://rutmandal.info/guj/
રમત છે ગઝલ
ઉષારૂદન
ઉષારૂદન - ચિરાગ પટેલ મે 21, 2010 શુક્રવાર
(સ્ત્રગ્વિણી છન્દ: અક્ષરમેળ, 12 અક્ષર, ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા)
મેઘલી રાતમાં તારલા ફૂટતા,
ધ્રૂજતા ઝાકળે આભલાં ઉગતા.
ધૂળિયા મારગે સાથિયા પાડતો,
પૃથિવી છેડતો કેસરી જાગતો.
વાન ભીનો ઉઘાડી નદી હાંફતી,
રાગ છોડી નવેલી ધરા મ્હાલતી.
હાંફળી ફાંફળી થૈ ઉષા ચીખતી,
માનવી દોડતો ‘ને ઘડી ચાલતી.
ભાવતાં ભોજને ઝાડવાં બાખડે,
સોરવી આંસુડાં વલ્લરી ચીપકે.
સાધુતા શામળા મંદિરે લાજતી,
આસુરી વૃત્તિને મેદની પોષતી.
ઝાંઝવા નીરમાં નાવડી ડૂબતી,
માવડી જોમ દેજે, સદા માંગતી.
હ્રદિયે ઘૂંટતો મૌન, ચીતર્યું આ,
ઘાટ ઘડ્યા હવે સાઠ શબ્દે નવા!
તડપ
તડપ - ચીરાગ પટેલ માર્ચ 04, 2009
(આ કાવ્ય વયસ્કો માટે છે. આપને અરૂચિકર જણાય તો વાંચશો નહીં.)
કેમ કરી રોકું હું મારું મન મરકટ કુદતું-ફુદકતું;
ખળભળાટ મચી ગયો, ખેંચ્યું તેં નાનું ફુમતું.
આવરણ અટકી રહ્યું એમ જ અડધું પડધું ખભે;
જાણે પડું પડું થતી પડદાવેલ એવું અટકે આભે.
શ્વેત પારદર્શક વસ્ત્રે દેખાતાં આછાં સ્તનયુગ્મો;
જાણે વાદલડી પાછળ છુપાવા મથતાં અર્ધચન્દ્રો.
જેમ સર્પ સરકે આરસની થાંભલી પર વણદીઠે;
લટકતી દોરી ખેંચતી આવરણ મખમલી પીઠે.
જેમ આછાં પવને ઉડતું રેશમ ખીંટીએ અટકતું;
પ્રેમની હુંફે થોડું સરકતું વસ્ત્ર કુચાગ્રે અટકતું.
ઢાંકવા મથે હસ્તી-સુંઢ સમ સાથળને કટીવસ્ત્ર;
થોડી છેડખાનીમાં અટવાતું થઈ જતું અસ્તવ્યસ્ત.
અછડતો સ્પર્શ પામીને સંકોચાતા પુષ્ટ ઓષ્ઠ બે;
જાણે સંપર્ક પામે વીજળી શો ચમકારો સપ્તકે.
સંસર્ગ થયો કામ્યા - કામાલીકાનો, મેઘ ઘનઘોર;
કામાર્ત સર્વે સંજોગો વહેતો હું ચોફેર અનરાધાર.
કલ્પનાની સૃષ્ટીમાં વીહરતો હું ઉડું વાવાઝોડે;
અદાઓ પર વારી ગયો, ખીલે તું જે સજોડે.
ક્રીડા
ક્રીડા - ચીરાગ પટેલ મે 15, 2010
(આ કાવ્ય વયસ્કો માટે છે. અરૂચિકર જણાય તો વાંચશો નહીં.)
ધન અને ઋણની જો, કેવી થઈ આવી ક્રીડા;
જન્માવે અગનજ્વાળા, કેવી ભારે મીઠી પીડા.
મધઝરતી આંખોના કામણ, પરાગઝરતા અધરો;
ગ્રસી લીધાં બધાં રજ, પ્રગાઢ ચુંબને આ અધરો.
સુરાહી-શી ગરદન પર, મચાવ્યું કમઠાણ ચુંબને;
નીપજી કેવી દંતાવલી, રક્ત-બીબું જે સુરાકંઠને.
ઉત્તંગ હીમાલય શા ભાસતાં, બે કુચ કેવાં મસૃણ;
ઓષ્ઠોથી શીલ્પ કંડારું ગીરીરાજે, આકારે અણજાણ.
નાભી કસ્તુરીને માણું, તરબતર કરું મન-ઉપવન;
કાળી ગહેરાઈમાં છે લતાઓ, આખેટ મારું એ વન.
પુષ્ટ નીતંબોની અફાટ ખીણે, ખળખળ હું વહેતો;
ઉગતી સહુ મારા હ્રદયાકાશે, વનરાઈઓ હું માણતો.
આગ્નીધ્ર એવી વેદી મહીં, ઘૃત છાંટણાં જો કરું;
અર્ધ્ય આપ્યો એ યજ્ઞે, સમતુષ્ટી પામ્યાં જે ખરું.
આવી જન્મી છે સૃષ્ટી પ્રીયા, ભવોભવ આ જ ખેલ;
શરું થયો છે ત્યાંથી, સત પામવા ખરાખરીનો ખેલ.
ખ્વાબ
ખ્વાબ - બંસીધર પટેલ ઑગસ્ટ 29, 1992
દીઠી એક મૂરત સપનામાં સોળે સજી શણગારની,
નયન એવાં મધુર ભાસે, પારસ તણા પાષાણ સમા.
ભાવ મધુર અકળ એવો, નિષ્પન્દ ઉદધિ જલ તણો,
ગરદન ઉંચી, લામ્બા કેશ, જાણે સર્પ લટકતો પીઠ પર.
હસ્ત એવા લાંબા, જાણે આજાનુબાહુ શરચાપધર,
કટિમેખલા કટિબન્ધની, ભાસે અદીઠ અજાયબશી.
પાદ પદ્મ સોહામણા, જાણે લટકતા આસમાન જેવા,
ઝાંઝર પગમાં એવાં ઝમકે, સપ્તસુરસંગમ સમા.
ભાલે ટિલડી, નયન બાણ, લાગે અતિ સોહામણાં,
કાનના એરણ દીસે એવાં, આકાશગંગાના વમળશાં.
ભૃકુટિ નયન મધ્યની, ભાસે તારલાના પોત જેવી,
નયનનું તો કહેવું શું? ભાસે મારકણાં વિશાળ ખૂબ.
નીંદ ઉડી ખ્વાબ ગયો, મહેક રહી આભાસ બની,
નથી મળ્યું કશું મને, મન છતાં સંતુષ્ટ બન્યું.
ભાવ અને જગત તણો, સંબંધ સહિયારો ભળ્યો,
લાગણીઓના તાણાવાણા, ભર્યા અજાયબ યંત્રશા.
અધુરાં કાવ્યો
અધુરાં કાવ્યો - ચિરાગ પટેલ માર્ચ 21, 2010
( એક નવતર પ્રયોગરૂપે મારાં જે કાવ્યો અધૂરાં રહ્યાં છે એ બધાં મૂકી રહ્યો છું. એ કાવ્યો આવા અધૂરાં સ્વરૂપે જ માણી જુઓ.)
1)
મને રુંવાડે રુંવાડે ઉગે પ્રેમ અને ચીતરુ એ બધાને તોડી, તો બને ચીત્ર તારુ
2)
પ્રેમનો ઉડાદ્યો ગુલાલ એમ તમે, રંગાયા બેઉ સરીખા એમ આપણે
3)
ભલે આ રુપની ઢાલ ઓઢી તમે, મારી નજરોના તીર તો સહેવા જ પડશે, રે પીયુ
તમે તે સજાવ્યો સુરજ ભાલે, મારી ચુમીઓનો તાપ તો જીરવવો જ પડશે, રે પીયુ
4)
સન્દેશો વાંચ્યો મે આ નયનમા
ઉગ્યુ પ્રભાત એક હૈયામા
5)
સુરજને પણ તડપ મીલનની, ઈશારે કીરણો ફેંકે પારીજાત પર
એની રાહમાં તો આખી રાત બીછાવે એ ફુલોને
6)
વૃક્ષોને પણ ફુટે રોમાંસ ડાળે ડાળે
જો ને કેવા ખીલવ્યા ફુલો અગણીત તને જોઈને
7)
જ્યારે ન્હાઈશુ પ્રેમના ધોધમા બેસુમાર, ઓગળશે અંતરો બધાંય જન્માંતરના
મારા ચાન્દને તપાસ્યો બારીકાઈથી, જોયો થોડો કચરો, વધારે નજીકથી જોયુ ત્યારે જાણ્યુ કે એ તો મારી આંગળીની છાપ
9)
ચાંદ ભલે સામે ના હો, એની તો સાગરને આદત છે,
અને પ્રેમમાં ઘુઘવવું પણ એની આદત છે.
10)
વીરહના ભોરીંગ થયા પરોણા એવા, અમે ઉજાગરાની રાતરાણીઓ વાવી દીધી
11)
આંખોમાં સમાવું?
ને.. કદાચ.. આંસુ બની નીકળી જાય..
હૃદયમાં સમાવું… ને ધડકન બની.. વિખરાઈ જાય..
તું.. જ.. સ્વયમ રૂપ બન.. એ જ હું… એ જ તું
12)
નવ સ્વરૂપા તું ભાસે, પ્રિયા-ભાર્યા, માયા-મમતા,
કૃપા-કરુણા, રતિ-રુદ્રા ને સત્ય સાકારે તું એવી.
13)
છલકાઈ મારી નાની ગાગરડી, ઉઠી અગન પ્રેમની,
વીલાયુ-ઓગળ્યુ-બળ્યુ સર્વે અદીઠુ એમા
14)
આંસુ માત્ર અક્ષોનો ક્રમ? એ તો દીલનો આયનો ધીરે ધીરે મલકે
એ તો દીલના આકાશે તારલા ઝીણુ ઝીણુ મલકે
15)
पावक दाहक अगन प्रज्वलित होत उठत अब |
लागी एक लगन निज मन्दिर लहर उठत अब ||
कैसी बानी कैसे शब्द कौन करे अब मनमानी |
ठहर ठहर बिखरा कौन उबारे अब अभिमानी ||
एसो घाव दियो निष्ठुर घूंट धूंट प्यास बढ़त अब |
कैसे बुझु बेरुखी ऐसी मौन हानि करत अब ||
16)
થયા જ્યારે દર્શન દુર્લભ, દીલમાં ઝાંકી મન મનાવુ;
માણુ વણદીઠેલી રમ્યાને, ફુલ ફોરમતુ રતાશે ત્યારે.
17)
प्रार्थना करते सब जन इस जगमे हम्मेश हरिकी;
सुनता हरि उसकी जिनके ह्रदय विश्वास और भक्ति|
18)
બે આંખોને શરમ, બે આંખો બેશરમ;
એક કાળજે હામ, એક કાળજે ધામ.
પારિજાતને આશ, પતંગિયાને પ્યાસ;
જિવતરના રખોપા, મરણના ઓરતા.
સમાંતર ક્યારિ, યુગલપ્રેમનિ વાવણિ;
ભવાટવિનિ ટહેલ, ક્ષણોને ઝઝુમવુ.
આંખોમાં સાગર, સાગરે પ્રેમનું મોતિ;
મોતિનું દદડવું, જિવનનું રગડવું.
નનામી
નનામી - બંસીધર પટેલ ઑગસ્ટ 08, 1992
જાય છે નનામી કોની, રામનામના સુરવાળી,
મળ્યો ઉત્તર આ એ જ કાકા શંભુ જે સહુ તણા ચાહક હતા.
નજર સામે ટળવળી મીઠી મધુરી યાદ બધી,
હર્યુંભર્યું જીવ્યા જીવન અંત સમય કો’ નાં સાથ છે.
થાય દુખી જો ભાળે, દુખ કોઈ મનુષ્યનું,
ભલા-બૂરામાં આવે સહુના, નથી સ્વાર્થ મન માહી.
વાણી એવી રસ ઝરતી, મધપુડાના સ્વાદ સમી,
અવાર તણી નિંદા નહિ, ખરા વૈષ્ણવ જન જેવા.
દીકરા દીકરી સહુ વિખરાયા, પંખીઓના માળા પીખાયા,
નાનું-મોટું સહુ કરે યાદ, આક્રંદ થકી ભીંજવે નયન વળી.
ઘરના સહુ પરવાર્યા કારજ પાણી કરી નિરાંતે પણ,
યાદ હજી જતી નથી, ઘર બનાવી બેઠી ભીતર.
રળિયામણું દીસે જગત, તમ સમા માનવોથી,
લાખ કરતા એક ભલો મુઠી ઉચેરો માનવી.
સાચી વાત કહેતા કદી ખચકાય નહિ એ માનવી,
યાદ કરી અશ્રુભીની આંખો બિડાણી આપણી.
માર્યા છતાં અમર રહો બની રાહબર ભવિષ્યના,
મળ્યું ભલે સુખ સ્વર્ગનું, ધરણી સદા ઋણ સભર છે.
દિવ્ય શક્તિ હોય તો દેજે પુનઃ શમ્ભુ જેવા દિલદારને.
અબિલો રંગી ચુનરિયાં
અબિલો રંગી ચુનરિયાં
અબિલો રંગ ભાયે મોહે,અબિલો રંગસે પ્રીત પુરાની રે
અબિલો ચુનરિયા ધાની મોરિ, લાગું મેં સુહાની રે
ઇંદ્રધનુકે રંગ રાધા–ગોપીકો સોહાવે,મોરપીંછકો ગોવિંદ દિપાવે રે
મીરાંરાનીસો વરદાન મિલો, તન મન અબિલો ચુનરિયાં સોહાવે રે
સુરજકી રોશની, ચંદાકી ચાંદનીસે છલકે જાય ચુનરી અબિલો રે
કોઇ ઔર રંગ દાગ સમાન, ઐસી “રચના” ચુનરીકી અબિલો રે…
રચના ઉપધ્યાય કમરાટા, 9 April 2009
જન્મોજન્મ
જન્મોજન્મ - ચીરાગ પટેલ ફેબ્રુઆરી 13, 2010
હર જન્મે જે થોડાં-ઘણાં ઘુંટ મીલનનાં માણ્યાં,
વધુને વધુ તલસાવે એ કુવો ભરી પીવાં જાણે.
કુમ્ભારનો ચાકડો ફરતો નીત નવા ઘાટ ઘડતો,
રોંદાતો હું ભલેને, છતાંય તરછોડતો તને.
પત્ની, બાળક, મા-બાપ, ભાઈભાંડુરાં છોડી,
તુ જ ખોળે માથું મુકવાની ઝંખના છતાંય.
કેવો હું તારો વીશ્વાસ તોડતોને ફરી પાછો,
પ્રીયા, જન્મોજન્માંતરની પ્રતીક્ષા રહી છે.
હે દેવી, હે મૃત્યુ, નથી ભય તારો કદીયે નીત્યા,
પ્રભુને પામવાનું બારણું તું ઉઘાડતી હમ્મેશા.
સાથ
સાથ - ચીરાગ પટેલ ફેબ્રુઆરી 14, 2010
(વેલેન્ટાઈન ડૅ પર પારુલ માટે)
જેમ જાણતો થાઉં તને વહાલી સખી,
લાગતી મહારી અલબેલી રાધા સખી.
ઘુમતી હમેશા સંગમાં અરણ્યે વ્રતા,
જેમ જાનકી રામ વસે વને શોભતા.
કૈં ફુલો ઉગાડ્યા પમરાટ વ્હેતો સદા,
સીંચતી તુ સર્વે, પ્રીતડે અનોખી અદા.
મોરલો કહાડે સુર વેણુ દ્રુત લયે,
માણતી તુ, ડોલે-થીરકે તુ, સુરાલયે.
એકમેવ ધ્યાતા, વચને બન્ધાયા છયે,
પ્રેમથી પુકારે ભગવાન, વ્હાલી હૈયે.
વાર્તા મારી મળી
વાર્તા મારી મળી - રૂપલ પટેલ
વાર્તા મારી મળી, આ વ્યથા સારી મળી,
નામ દુશ્મનોનું હતું ‘ને “એમની” કારી મળી.
રણમાં જો ભુલા પડ્યા તો નદીઓએ ખારી મળી,
હ્ર્દયના ખૂણે બાઝેલી યાદોની છારી મળી.
રાતભર જો જાગી તો ચાન્દની યારી મળી,
સુકા હોઠને ભીંજવવા ઝાકળની ઝારી મળી.
બસ એને જોતા રહ્યા ચીજ શું પ્યારી મળી,
“રૂપ”ની આંખોને ભીની પાંપણો તારી મળી.
પાગલ છે
પાગલ છે - રૂપલ પટેલ
નામ એક બોલ્યા કરે છે પાગલ છે, ઝખ્મો પમ્પાળ્યા કરે છે પાગલ છે.
કોઈ જ્યાં રહેતું નથી એ મહેલમાં જઈને દીવા પ્રગટાવ્યા કરે છે પાગલ છે,
ફર્યા કરે છે સુક્કા ભઠ્ઠ તણખલાં વચ્ચે સાવ સળગતો પાલવ લઈને પાગલ છે.
આન્ધળા બહેરા અરીસા વચ્ચે રાતભર ગઝલો સમ્ભળાવ્યા કરે છે પાગલ છે.
ક્યાંક ભૂલમાં હસી પડે તો થઈ જઈ ઉદાસ કેટલું મુરઝાયા કરે છે પાગલ છે.
કોઈ અત્તરની શીશીને શ્વાસમાં ફોડી દિલમાં ઉતાર્યા કરે છે પાગલ છે.
હાથમાં ફૂલછાબ, લોહીઝાણ નયનો લઈ કોઈને કરગર્યા કરે છે પાગલ છે.
ઝાંઝવાના જળની વચ્ચે ‘રૂપ’ વર્ષોથી હોડી હંકાર્યા કરે છે પાગલ છે.
પલળતો પત્ર
શીયાળો
શીયાળો - ચીરાગ પટેલ ફેબ્રુઆરી 04, 2010
(English translation @ http://rutmandal.info/blossoms/2010/02/05/winter/)
આખું જગત ઓઢાડ્યું શ્વેત ચાદરે,
ક્યાં રાખ્યો ભેદભાવ સહેજે?
લીલુડી ધરણી, સુકો પટ નદીનો,
બોડા-લીલાં વૃક્ષો, મેદાન કોરા,
માનવસર્જીત કાટમાળ પણ ક્યાં,
ક્યાં છે એકેય વાદળી આકાશે.
ઉપર ભુરું આભ ‘ને નીચે સંગેમરમર,
નથી કોઈનો રંગ જુદો, નથી ઝઘડો.
ઉભો-ઉભો સુરજ મલકાતો હળવે,
‘ને આભ રાડો પાડી રોતું ખોબલે.
શીશીરનો માસ ધ્રુજે થરથર,
માથાં વાઢે શ્વેત હીમ સહુના.
સુનકારમાં પણ જામ્યું સંગીત,
નવી નક્કોર વસંત ડેલે ટકોરતી.
દિલની વસંત
“દિલની વસંત” - રચના ઉપધ્યાય કમરાટા,25 January 2010
દિલની એક અંધારી બારીએ દઈ ગયું ટકોરા કોઈ,
અચકાતાં ખોલી જોયું તો લાગ્યું મારું અજનબી કોઈ
ખુલ્લી આંખે મળ્યું આંધળા અંધારાને ઈજન કોઈ
ચુંદડી ખસી ને શરમથી ઝુકી ગઈ આંખોયે કોઈ
દિલથી ઊંડો લીધો એણે જ્યાં શ્વાસ ભીનો કોઈ
પંચમી મ્હોરી ઉઠી રૂંવે રૂંવે નવેલી વસંતની કોઈ
મારામાં પરોવી એણે પાગલ દોર સંબંધની કોઈ
એક હુંફાળી શાલ “રચના” થઈ વિંટળાઈ ગઈ કોઈ…
વાસંતી વાયરે
વાસંતી વાયરે - ચીરાગ પટેલ જાન્યુઆરી 24, 2010
તારી પાંપણો ઉચકાઈ ‘ને વાસંતી વાયરા વાયા,
ખોબલે ભરી મ્હોર્યાં કેસુડાં ‘ને લાગણી હસી ઉઠી.
ભાવના બે અક્ષરો છવાયા તારા ચહેરા પર,
અધરોના રસઘુંટડા પીધાં ‘ને પ્રેમ છલકાઈ ઉઠ્યો.
તરબતર થયા હૈયાં જ્યારે દૈયડ દલડે ગુંજી,
વીખેરાતો પ્રેમ જાણે સુરજના અંશ, સમી સાંજે.
તારલાં મથતાં રમવા ભીનાં ચન્દરવે,
દાદાની ધાકે આછું-પાતળું ભાળી સંતાતા ઝટ.
ધરતી-ચાન્દનું સાયુજ્ય સાંજના પાલવડે,
વીંટાતું સુખ સમયની ચાદરે, પ્રભુનુ મુક્ત હાસ્ય.
મનમાં
“મનમાં” - રચના ઉપાધ્યાય કમરાટા… 21 Nov 2009
ઝીણું ઝીણું ઉગ્યા કરે છે મનમાં, ફાંસની જેમ ખૂચ્યા કરે છે મનમાં
તારી આંખો તર્યા કરે છે મનમાં, વર્ષાનાં ટીપાં ખર્યા કરે છે મનમાં
તારી સતત રાહ જોતી રહુ છું મનમાં,સ્વને ગોતતી ફરુ છું મનમાં
ઝાકળને સુંઘ્યાં કરુ છું મનમાં, તરસથી સોસવાતી રહું છું મનમાં
એકલતા ઝાંવા માર્યા કરે છે મનમાં, વમળોમાં ફસાયા કરું છું મનમાં
આત્માનો તકાજો ઉઠે છે મનમાં, અહમનાં ચીંથરાં ઉડે છે મનમાં
કેસુડાંસુ રક્ત ઝમ્યા કરે છે મનમાં, હોળી અહર્નીશ જલ્યાં કરે છે મનમાં
રંગોળી વીંખાયા કરે છે મનમાં, દિવાળીની અમાસ ઉગ્યાં કરે છે મનમાં
નીત એક શબ્દ ઉભરે છે મનમાં, થોડુ થોડુ કંતાયા કરે છે મનમાં
ગર્ભ “રચના”નો રહ્યા કરે છે મનમાં, કવિતાઓ જન્મ્યાં કરે છે મનમાં
ચાલને મા આપણે ચાલીયે
“ચાલને મા આપણે ચાલીયે” -
રચના ઉપાધ્યાય કમરાટા…July 2008.
ચાલને મા આપણે ચાલીયે.
હળવા હળવા પડતા ફોરામાં;
અડધા પડધા ભીંજાતા,
તપતી ધરતીની ઉઠતી ફોરમમાં
ને, જમીનના આ તારાઓમાં
રંગબેરંગી સુવાસ ભાળતા, ચાલને મા આપણે ચાલીયે.
વર્ષારાનીની ઝીણી ઝાંઝરીમાં,
મેધ-અશ્વોની હણહણાટી સાંભળતા,
વીજળીની ઝબુકતી રોશનીમાં; આ સ્રુષ્ટીના,
થોડા મીત્રોની પહેચાન તુ સમજાવે,
થોડી ઓળખાણો હું કરાવું;
વિકસતા સંબંધોનાં ઝુંડમાં ચાલને મા આપણે ચાલીયે.
આ કાળાશભર્યા રસ્તઓમાં,
ને જંગલના છાંયડાની લીલાશમાં,
આ જીન્દગીને માણવા જીરવવા,
ભુતકાળની વાર્તાઓ તુ સુણાવે,
ભવીષ્યની શક્યતાઓ હું જણાવું,
વર્તમાનને જીવતા જીવતા ચાલને મા આપણે ચાલીયે…
માનવદુર્ગ
માનવદુર્ગ - બંસીધર પટેલ ઑગસ્ટ 29, 1992
આ દુર્ગ મહામાનવ તણો, ભરી ભંડાર વીરત્વનો,
મર્યા કંઈક માર્યા કંઈક, છે આ દેશ ભડવીરોનો.
હશે કોઈક માએ ખવડાવી સુંઠ સવાશેર બહાદુરને,
લીધો હતો ભેખ મનખાએ, સાચા શુરવીર તણો.
નમાવી શીશ લાગુ પાય તુજને ભલા ઓ નરબંકા,
યાત્રીકો સહુ કહેતા એક જ માર્યો છતાં થયો અમર માનવી.
લડ્યો શુરાતન થકી, ન નમાવ્યું શીશ કો અવરને,
દેશદાઝથી રંગાયેલો ભુપ તણો સહચર ભેરુબંધ.
આવી યાદ ભુલી બધા સંસ્મરણો ભુતકાળના,
ભવીષ્ય કરશે યાદ તુજને, વર્તમાન રહેશે ઉરમાં સદા.
નથી કીધું કારજ કોઈ સ્વાર્થ થકી, નીસ્વારથનો આતમ તું,
અજર હો, અમર હો, શીશ નમાવું લાખ તુજ ચરણે.
છે ખરી દેશદાઝ જો પ્રગટે રોમરોમ પુલકીત બની,
ભીતર બધું ભીનું હોય, તન ખડતલ પોલાદ તણું અરે.
વાણી કઠોર વજ્ર સમી હૃદય અતી વીનમ્ર હોય છતાં,
કહું તુજને સૈનીક સાચો ખરો રક્ષણહાર જનનો.
દર્શન તારા કરતા પ્રગટે રોમ મારું પ્રકાશ જેમ,
શહીદ થયો દેશ કાજે, માનો સાચો લાલ ભુપતી બની.
હોય જ શત માનુખ તુજ સમ, ધન્ય હો ધરણી હમારી,
નાં રહે ડર કે દુશ્મન કોઈ, બને ધરણી નીરભ્ર આકાશ સમ.
કીલ્લામાં સમરાંગણ
કીલ્લામાં સમરાંગણ - બંસીધર પટેલ ઑગસ્ટ 29, 1992
વૃદ્ધ બન્યો હું નથી કો લાચારી જગમાં,
સંસારના સકળ દોષો ગયો પી બની અઠંગ.
વંશ મારો વધ્યો અહી, ઘેઘુર વડલાની વડવાઈઓ,
તડકો છાય, રાતદીન વહી ગયા વસમી વીદાયથી.
જીવન તણી ઝરમર માણી મેં પેટભરી સહુ,
સારા નરસા કર્મો કરી, બન્યો કર્મઠ યોગી હું.
તત્વ થકી પરમ તત્વ તણું કર્યું પદાર્પણ સુસંગથી,
કીધો હામ કરી બધો નશો ભવસાગર તણો.
મીલન-વીદાય બધી આપી જીવનપથ મહી,
આવ્યા-ગયાના લેખને ગણવાનું જટીલ છે.
હસ્યા-મળ્યા બધા અહી, ભાવ સભર સહુ મેળાપ,
નાં દીઠો કોઈ ખરો માણસ જગતની જંજાળમાં.
પરમ તત્વ માનું તારો ઉપકાર અતી ભાવથી,
દેજે એક જ વર મુજને ફરી મળે સંસાર અહી.
અતી ગમ્યો, વહાલો લાગ્યો, આ જગ કેરો મહીમા,
નથી વીસરાતો, ભુલ્યો કહી ગયેલો વખત કદી.
સંસાર મારું સ્વર્ગ છે એ ગણીત ગણનારનું,
મનના કારણ માની સહુ જોગી બન્યા વીરક્ત અહી.
ખરો યોગ સંસારનો કર્મ, ભક્તી અરુ જ્ઞાનનો,
નહી મળે લ્હાવો આવો કીલ્લા ઓથે સમરાંગણનો.
તો કહે
તો કહે - રૂપલ પટેલ
લીપી સ્પર્શની અનોખી હોય તો કહે,
વાત કોઈ પ્રેમભીની હોય તો કહે.
હું સમજતી હોઉં જ્યારે ધડકનો બની,
તારે રક્ત બનવાનું જો હોય તો કહે.
આમ તો હું ઓળખું છું મૌનની ભાષા,
પણ જો શબ્દમાં નવું કાઈ હોય તો કહે.
બોળી બોળી ચાંદનીના રંગમાં કલમ,
નામ મારું જો લખ્યું તે હોય તો કહે.
જે સુગંધો વાદળોએ આપી ધરાને,
અત્તરની શીશીમાં ભરી જો હોય તો કહે.
‘રૂપ’ ઘેનમાં લખી જે આખી ગઝલ એ,
જો તારા જાગરણને માન્ય હોય તો કહે.
બારોબાર મળે છે
બારોબાર મળે છે - રૂપલ પટેલ
જગથી પીડાઓ જ્યારે ભારોભાર મળે છે,
બેપરવા થવાની તક હારોહાર મળે છે.
એક લે ખૂણામાં હીબકા ‘ને એક બેખબર હસે,
મુજથી જ મારો એક નવો અવતાર મળે છે.
વરસાદની મોસમમાં છલકે આંખ પણ વધુ,
કુદરતથી જે મળે એ ધોધમાર મળે છે.
મેં આપ્યા એક પળમાં તને સાત રંગ - જો,
પણ એક લાલ રંગ ધારોધાર મળે છે.
ઝાકળને બાળે, ફૂલ ખરે, પર્ણો વિલાયે,
સૂરજને કેવા ફિક્કા કારોબાર મળે છે.
ના મૂર્તિ ના પુજારી ન ઝાહીદ ન ઈબાદત,
હવે ‘રૂપ’ તો ખુદાને બારોબાર મળે છે.
મોહબ્બત નથી હવે
મોહબ્બત નથી હવે - રૂપલ પટેલ
અય દિલ નયનમાં લખ કે મોહબ્બત નથી હવે,
ધડકન તું લય બદલ કે મોહબ્બત નથી હવે.
હા, માન્યું, તારી યાતના મુજથી વધુ હશે,
તારા ખુલાસાઓની જરૂરત નથી હવે.
અલગારી થઈને એકલા વેરાને વસ્યા તો,
જો કોઈ સંબંધોની મુસીબત નથી હવે.
મેં મેઘના આડંબરોથી તોબા કરી છે,
વાદળને માટે કોઈ નસીહત નથી હવે.
એ કલ્પનાઓ કોણ જાણે શું દઈ ગઈ,
કે મારી પાસે કોઈ હકીકત નથી હવે.
જે નામ આવ્યું હોઠ પર બોલ્યા કર્યું એ ‘રૂપ’,
એનાથી જુદી કોઈ ઈબાદત નથી હવે.
પતંગિયુ
પતંગિયુ - ચિરાગ પટેલ નવેમ્બર 03, 2009
મન્દ વાયો પવન, ઉડ્યું પતંગિયુ કુંજગલીઓમા,
લીધો ઘડીક વિસામો રાતા ગુલાબને ખોળે.
અમૃત પીધું ઘટ-ઘટ, છીપી તરસ જન્મોની.
ઉમટ્યો પ્રેમનો સમન્દર હૈયે ઘુઘવતો, હીલ્લોળતો.
દૈવ રૂઠ્યો કાળમુખો, વને લાગ્યો દવ ભડભડતો.
પ્રેમી જંતુ થયું આકળ-વિકળ વિષમ વિચારે.
એકઠી કરી તાકાત સઘળી તાણી લીધી પ્રિયાને.
કુદતું-ઠેકતું-ઉછળતું-ઉડતું ભાગ્યું દુર ઝટપટ.
પટકાયું ધરણી પર થાકીને છેવટે પ્રિયા સંગાથે.
ક્ષત-વિક્ષત થાતું સમાયુ પાવક અગન ખોળે.
પ્રિયા થઈ સૂકીભઠ, પરાગ ઉડ્યાં ચોફેર સઘળાં.
વર્ષા ભીંજવે ધરતીને કાળાંતરે અનરાધાર.
પ્રિયાની રજથી ફૂટ્યાં અંકુર નવલાં જીવનસમ,
‘ને પ્રેમીની રાખ પોષતી એ અંકુરોને સદૈવ હરખાઈ.
(ઇંગ્લિશ ભાવાનુવાદ @ http://rutmandal.info/blossoms/2009/11/06/butterfly/)
એરણને આશ
એરણને આશ - બંસીધર પટેલ ૨૯ ઓગસ્ટ ૧૯૯૨
મળ્યો જે ઘાવ, એરણ બનીને ઝિલ્યા અમે,
નથી ઉચ્ચાર્યો હરફ સુધ્ધા, ભલે ઝિક્યા ઘન થકી,
માગ્યું મળ્યાની નથી હાશ, જીવનમાં ઉચ્ચારી કદી,
નસીબના સહુ ખેલ છે, કરમ કેરા કરસનીયા.
ભીરુતા વળી હોય ક્યાંથી, ઝાલ્યો હાથ તમ તણો,
સંસાર લાગ્યો ખટ્મિઠો, સબંધોની વણઝાર ભરી,
ભાગી ભાગીને જાશું ક્યા, મૃગજળ વળી અનંત મહી,
આશ છે ઉર મહી એટલી, અભિલાષનો અણસાર છે.
કરોળિયાએ બાંધી જાળ, પડી પડીને અનંતવાર,
સુતેલા જાગ્યા અમે, સુરજતણા પ્રભાત સંઘે,
શાને કરે વિલાપ અરે, ઘટના ઘટી એક જ વળી,
ઉઠ, ઉભો થા ભલા, તું તો છે અમર, અજર અરે.
ઉગતી ઉષાના અમિછાટણા, લાવે છે કળશભરી,
નુતન શક્તિ તણો સંચાર, હૈયે હામ ભીડી ઘણી,
આથમતી સંધ્યા એ વહી ગયાની વાત છે,
નથી હર્ષ શોક કશો, ભીની ભીની હળવાશ છે.
નિશાતણા અંધકારને ભેદી, વહી રહ્યું આયુષ્ય જેમ,
ઉગશે પ્રભાત, પથરાશે ઉજાશ, હૈયે એવી આશ છે.
ભેરુ મેહુલીયો
ભેરુ મેહુલીયો - બંસીધર પટેલ ૨૯ ઓગસ્ટ, 1992
નીલ ગગનમાં ઉડતી વાદલડી લાવી છે એક સંદેશ,
ઉરમાં અતિ ઉમંગ ભરી વિહરે નભ મંડળમાય.
ઘડીમાં ઉચી, ઘડીએ નીચે, કદીક કાળી ડીબાંગ,
મેહુલીયો લઈને આપે વધામણું મળશે મોટી શેખ.
વૃક્ષતણી લતાઓ સઘળી, દાદુર, મયુર નાચે અભંગ,
એ આવ્યો એ આવ્યો મલ્હાર મોઘેરો મહેમાન.
માચે કુદે સઘળા જીવ, જ્યમ રંકને મળ્યો શૃંગાર,
સહુ સૃષ્ટિના તાલે નાચે, વળી આકાશે ઝબુકતિ વીજ.
દીદાર છે કાળો ડીબાંગ, ઉરમાં સરિતા શી મીઠાશ,
પીને સાગરની ખારાશ બધી બન્યો નીલકંઠ જેમ.
સહુના મનની તૃષા છીપી, જીવન કેરી આશ,
ભલે આવ્યો, મારો વ્હાલો, મેઘમલ્હાર દુલાર.
ઘરતી કેરો પુત્તર રિઝ્યો, વળી હાશ સહુ જણને,
ઘણું જીવજે તું મેહુલીયા, અમ ભેરુ જીવનસંગ.
માગું તુજ થકી એક જ વર, વરસજે બેસુમાર,
નાં જોઇશ દોસ્ત કે દુશ્મન ધરમજાતની વાડ,
સહુ પર તારી અમીદ્રષ્ટિ રહો અહર્નિશ સદા.
પલ
પલ - ચિરાગ પટેલ સપ્ટેમ્બર 30, 2009
પીયુ પ્રેમનો રંગ ડોલરિયો, આંજ્યો મેં આંખના ઉજાગરે;
કેસરિયો સુરજ ઉગ્યો શમણે, હું ભીંજાઉં નીલા સમંદરે.
એમ કદીક ટપકે જો હકીકતે, માનું હું એ પાકો રતુમડો રંગ;
હૈયે પ્રગટે વિરહની વેદના, પલ પલ આખું આયખું સળગે.
આશ ઉઠે શ્વેત ચમકે, સચ્ચાઈને ભુલાવામાં નાખતી;
વસમી વિદાય તારી એવી, હું નાચતો પુનર્મિલનનાં ખ્યાલે.
(ઈંગ્લીશ અનુવાદ @ http://rutmandal.info/blossoms/2009/09/30/moment/)
ચિત્ર
ચિત્ર - ચિરાગ પટેલ સપ્ટેમ્બર 30, 2009
ચિતારો કદિક ચિતરે એવુ.
કેસરને ભુલાવે એવુ આકાશ,
શ્યામને શરમાવે એવી સરિતા,
બેઠિ હોય તુ ધરતિના ખુલ્લા પટ પર પારિજાતને તિરસ્કારે એવિ,
‘ને હુ ઢોળાઈ જાઉ એકાએક તારા પર લાલઘુમ રંગે,
દ્રશ્ય જે ઝિલાય એવુ.
નામ આપે એને પ્રેમનુ.
ચિતારો મલકાય પોતાના સર્જન પર.
(ઈંગ્લીશ અનુવાદ @ http://rutmandal.info/blossoms/2009/09/30/picture/)
સાયુજ્ય
સાયુજ્ય - ચીરાગ પટેલ સપ્ટેમ્બર 30, 2009
પ્રફુલ્લીત અમ્બુજે કલશોર
નીહીત પ્રેમ અક્ષુણ્ણ કરે પ્રલમ્બ શ્વાસે
વલ્લરી કમલપત્ર પ્લાવીત નીસરી
અનુસંગે વૃક્ષ ઘટા ઘનઘોર સંગ
અક્ષોને કરતી તીરસ્કૃત પ્રેમે
આલીંગન અબોધ સ્ફુરીત
કોકીલ કલરવ પ્રતીઘોષીત થતો
રવ સ્વ-લાગણી-શો
અનંગ-રંગ વૈભવ
અસ્ખલીત વરસે ચીદાકાશે
પ્રવાહ ઉચ્છૃંખલ સમાવીષ્ટ થાતો.