ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૨ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૨ – ચિરાગ પટેલ पू.पा. ५.९.११ (५६४) अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुँरिहन्ति मध्वाभ्यञ्जते । सिन्धोरुछ्वासे पतयन्तमुक्षणँहिरण्यपावाः पशुमप्सु गृभ्णते॥ સ્તોત્ર સોમરસને ગાયના દૂધમાં વિશિષ્ટ રીતે મેળવે છે જેનો સ્વાદ દેવગણ લે છે. એ સોમમાં ગાયનું ઘી અને મધનું મિશ્રણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ નદીના પાણીમાં રહેલા સોમને સુવર્ણથી શુદ્ધ કરીને अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૧ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૧ – ચિરાગ પટેલ (originally published at: http://webgurjari.in/2018/10/12/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_11/) पू.प. ५.४.८(४८४) पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥ પવિત્ર થયા પશ્ચાત સોમરસે દિવ્યલોકમાં સ્થિત દરેકને પ્રકાશિત કરવા સમર્થ મહાન વૈશ્વાનર જ્યોતિને વીજળી સમાન પ્રગટ કરી. અમહીયુ આઙ્ગિરસ ઋષિનો આ શ્લોક સોમરસને પીવાથી થતી અસરને જણાવતો હોય એવું લાગે છે. સોમરસ अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૦ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૦ – ચિરાગ પટેલ (originally published at http://webgurjari.in/2018/09/14/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_9-2/) पू.ऐ. ४.२९.७ (३९७) अपामीवामप स्त्रिधमप सेधत दुर्मतिम् । आदित्यासो युयोतना नो अँहसः ॥ હે સૂર્ય! અમને રોગો, શત્રુઓ, પાપો અને દુર્મતિના દુર્પ્રભાવથી દૂર રાખો. આ શ્લોકમાં ઋષિ ઈરિમ્બિઠિ કાણ્વ સૂર્યને રોગ દૂર કરવા માટે પ્રાર્થના કરે છે. સૂર્યના કિરણો વડે અનેક अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૯ – ચિરાગ પટેલ

(originally published at: http://webgurjari.in/2018/08/17/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_9/) ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૯ – ચિરાગ પટેલ पू.ऐ. ४.२५.१० (३६९) ऋचँ साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कॄण्वते । वि ते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु वक्षतः ॥ ઋચા અને સામ ગાનની સહાયતાથી યજ્ઞ સંપન્ન કરવામાં આવે છે. યજ્ઞમાં બોલાયેલા મંત્રોની સફળતાથી જ યજ્ઞ દેવો સુધી પહોંચે છે. આ શ્લોકમાં યજ્ઞની વિધિ માટે ઋગ્વેદની अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૮ – – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૮ – – ચિરાગ પટેલ (Originally published at: http://webgurjari.in/2018/07/20/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_8/) पू. ३.२२.१ (३२३) अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदियानः कृष्णो दशभिः सहस्त्रैः। आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नीहितिं नृमणा अधद्राः॥ ત્વરિત દશ હજાર સૈનિકો સાથે આક્રમણ કરનારા, સંસારને દુઃખ આપનારા, અંશુમતી (યમુના) નદી પર વિદ્યમાન, કૃષ્ણ પર સર્વપ્રિય ઈન્દ્રે પ્રત્યાક્રમણ કરી શત્રુઓની સેનાને પરાજિત કરી अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૭– ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૭ – ચિરાગ પટેલ (originally published at http://webgurjari.in/2018/06/22/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_7/) पू. ३.१६.४ (२६६) इन्द्र त्रिधातु शरणं त्रिवरुथंस्वस्तये। छर्दिर्यच्छ मघवभ्द्यश्च मह्यं च यावया दिद्युमेभ्यः ॥ હે ઈન્દ્ર ! ધનવાન યાજક અને અમને, ત્રણે ઋતુઓમાં સુખદાયી, આનંદદાયક અને ઉત્તમ ત્રણમાળવાળું રહેઠાણ આપો, અને એ માટે શસ્ત્રોનો ઉપયોગ ના કરશો! આ વેદૠચામાં ત્રણ अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૬ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૬ – ચિરાગ પટેલ (Originally published at http://webgurjari.in/2018/03/30/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_6/) पू. ३.१३.६ (२३८) तरणिरित्सिषासति वाजं पुरन्ध्या युजा । आ व इन्द्रं पुरुहूतं नमे गिरा नेमिं तष्टेव सुद्रुवम् ॥ જેમ કુશળ શિલ્પી સારી રીતે ચાલવા ચક્રને ગોળાઈ પ્રદાન કરે છે એમ પાર કરવા સમર્થ સાધક બુદ્ધિથી વિવેક પ્રાપ્ત કરવા પ્રયાસ કરે अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૫ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૫ – ચિરાગ પટેલ (originally published at: http://webgurjari.in/2018/03/02/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_5/) पू. २.८.५ (१९८) इन्द्रमिद्गाथिनो बृहदिन्द्रमर्केभिरर्किणः । इन्द्रं वाणीरनूषत ॥ સામના સાધકોએ, ગાવા યોગ્ય બૃહદ સામની સ્તુતિઓથી ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કર્યા. એ જ રીતે યાજ્ઞિકોએ મંત્રોચ્ચારણ દ્વારા ઇન્દ્રની પ્રાર્થના કરી છે. આ શ્લોકમાં “ગાવા યોગ્ય બૃહદ સામ”નો ઉલ્લેખ છે. સામવેદનો ઉલ્લેખ ગાઈ શકાય अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૪ – ચિરાગ પટેલ

(originally published at http://webgurjari.in/2018/02/02/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_4/) ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૪ – ચિરાગ પટેલ પૂ. ૨.૭.૩ (૧૭૭) દોષો આગાદ્ બૃહદ્ગાય દ્યુમદ્ગામન્નાથર્વણ । સ્તુહિ દેવંસવિતારમ્ ॥ હે પ્રકાશમાર્ગના પ્રવાસી, અથર્વવેદીય બ્રાહ્મણ, બૃહત નામના સ્તોતા! યજ્ઞકાર્યના દોષોને ધોવા માટે સવિતા દેવનું સ્તવન કરો! આ શ્લોકમાં ત્રણ વિષયોને સંબોધવામાં આવ્યા છે. ઘણીવાર આપણે વાંચીએ કે સાંભળીએ છીએ કે अतिरिक्त Read More

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – 3 – ચિરાગ પટેલ

(Originally published at http://webgurjari.in/2017/12/26/a-modern-viewpoint-of-ancient-indian-texts_samved_3/) ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – 3 – ચિરાગ પટેલ   પૂ. ૨.૧.૩ (૧૧૭) ગાવ ઉપ વદાવટે મહી યજ્ઞસ્ય રપ્સુદા । ઉભા કર્ણા હિરણ્યયા ॥ સૂર્યકિરણો યજ્ઞ માટે આવે, એ પૃથ્વીને યજ્ઞિયરૂપ પ્રદાન કરનારા છે જેના બંને છેડા ચમકીલા છે. આ શ્લોકમાં પૃથ્વીના બંને છેડા ચમકીલા હોવાનો ઉલ્લેખ છે. પૃથ્વીના अतिरिक्त Read More