150314_ceo_inno

આઈ સી યુ – ચિરાગ પટેલ ડિસેમ્બર 28, 2016

આઈ સી યુ – ચિરાગ પટેલ ડિસેમ્બર 28, 2016

“બીપ… બીપ… બીપ…”
“કૉડ રેડ ઈમરજન્સી રૂમ નંબર 4…”
“અરે, વળી પાછું માજીને… હે, પ્રભુ! હું થોડીવારમાં આવું”, કહીને અહલ્યા હાંફળી-ફાંફળી દોડી.

હું પિતાજીનો જમણો હાથ પકડીને ઉભો અને મોનિટર પર દેખાતું નંબરોનું નર્તન પરાણે જોતો રહ્યો! હૃદયના ધબકારા 165-140-125-140-160… રક્ત ચાપ 190/110… પ્રાણવાયુ 85… શ્વાસની ગતિ 20-30-45-25-35… વેન્ટિલેટર પર પીપ 8… O2 60%… શર્કરા 350… આંખો 12 દિવસથી પ્રૉપોફોલની અસર તળે બંધ… wbc 24000… BUN 145… ક્રિએટિનાઈન 1.85… ઍન્ટિબાયોટિક મૅરોપેનેમ… લેસિક્સના ઈન્જેક્શન… ધીરે-ધીરે નળી વાટે જઠરમાં ઉમેરાતો પ્રવાહી ખોરાક… સાથે સતત ઈન્સ્યુલીનનો પ્રવાહ… વગેરે વગેરે બધું મગજમાં ઘૂમરાયા કરતુ હતું. થોડી-થોડી વારે બધાં મશીનો ચિત્કાર કરતાં હતાં – કંઈક કરો, કંઈક કરો… પણ શું કરવું એની મને તો કોઈ ગતાગમ નહોતી એટલે મનોમન ભુવનેશ્વરીને સ્મરતો બધું શૂન્યમનસ્કપણે જોતો રહ્યો! મનમાં વિચિત્ર ભાવો ઘૂંટાયા કરતાં હતાં.

પિતાજી બાકી બધી રીતે સામાન્ય હતાં – ખાવું, પીવું, બોલવું, ચાલવું, બધાં સાથે હળવું-મળવું, ટીવી જોવું, ફોન પર પાર વિનાની વાતો કરવી, પૌત્રોની વિવિધ માંગણીઓ સંતોષવી, બધું જ! 70 વર્ષે પણ લગભગ અડીખમ, શરીરે સ્વસ્થ કહી શકાય. જાતે ગાડી ચલાવી નેવિગેશન પર કોઈ પૌત્ર દ્વારા સરનામું મુકાવી, ક્યાંય પહોંચી જાય. ડાયાબિટીસ અને બાયપાસ હોવા છતાં ગળ્યુ અને ભરપૂર ઘીવાળી વાનગીઓ સુપેરે ખાતાં. છતાંય લોહીમાં શર્કરા તો 90ની આસપાસ જ ચકરાવો લે! છેલ્લાં 10 વર્ષથી હૃદયની 5 નળીઓ 80% જેવી બંધ હતી અને ડોક્ટરો કોઈ પણ સર્જરીનું જોખમ નહોતા લેવા માંગતા એટલે પિતાજી મસ્તીથી જીવતાં હતાં. 17-18 વર્ષથી સિગારેટ પીવાની આદત પણ કેન્સરે છોડાવી દીધી હતી એટલે વ્યસનથી વ્યથા પણ નહોતી રહી. સ્વભાવે ધાર્મિક અને પ્રમુખસ્વામી બાપા પર અપાર શ્રદ્ધા. બસ એ એક શ્રદ્ધાના જોર પર જીવન કેન્દ્રિત હતું અને ખુશીથી વ્યતીત થતું હતું. ખેતીના સંઘર્ષમય જીવને સ્વભાવ થોડો આળો અને ગરમ કર્યો હતો પરંતુ તેઓ પોતાની ઈચ્છા કોઈ પર ઠોકી નહોતા બેસાડતાં. લીલી વાડી હતી, પુત્રો-પુત્રી પણ પુત્રો-પુત્રીવાળા હતાં અને આર્થિક રીતે સુખી સંપન્ન હતાં. ક્યારેક ભારતની મુલાકાત લેતા ત્યારે કોઈને કોઈ રીતે પોતાને ભૂતકાળના કપરાં કાળમાં સહાય કરનારને કોઈ પણ રીતે સહાય કરી ઋણ ચૂકવી દેતાં. તેમનો એક જ નિયમ – ઘરે આવેલા કોઈને જમાડયા વિના નહિ જવા દેવા અને દાનનું કદી ખાવું નહિ. સર્વે સગાં -સંબંધીઓ, મિત્રો માટે ઘસાઈ છૂટે એવો સ્વભાવ. કેટલાંય લોકોને અમેરિકા સેટ થવા મદદ કરી હશે. પિતાજીએ જતા જીવને યુરોપ, સમગ્ર ભારત, અમેરિકાના અનેક સ્થળો ફરેલાં. કશું જોવા કરવાનું બાકી નહોતું. જે કંઈ જમીન, મકાન વગેરે હતાં એ પુત્રોને વહેંચી આપેલાં અને પુત્રી માટે પણ અલગ રકમ ફાળવેલી. પિતાજી આખાબોલા હોવાથી હૈયે કશું છાનું નહિ અને ખોટું નહિ.

પિતાજીને મેં અહીં લાવી મૃત્યુના મુખમાં ધકેલી દીધાં હતાં ? એમનું કેન્સરમુક્ત રેડિએશનગ્રસ્ત હાડકું સડી રહ્યું હતું. કદાચ 3-4 વર્ષે મગજ સુધી સડો પેઠો તો તાત્કાલિક સર્જરી કરાવવી પડે અને એ વખતે તો એ શારીરિક રીતે વધુ નબળા થયા હોય એટલે મેં પાણી આવે એ પહેલા પાળ બાંધી લેવા સર્જરી કરાવવી નક્કી કરી. નાની-નાની બે સર્જરી દ્વારા પિતાજીને મજબૂત જડબું મળવાનું હતું.

ડોક્ટર યદુવેન્દ્ર પોતાના ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાત અને પ્રખ્યાત હતાં. એટલે મને સર્જરીની સફળતા વિષે કોઈ શંકા નહોતી. પિતાજીનું હૃદય પણ 6-8 કલાકની સર્જરી માટે સક્ષમ હોવાનું હૃદયના નિષ્ણાત ડોક્ટરે સર્ટિફિકેટ આપી દીધું હતું. પરંતુ ધાર્યું ધણીનું જ થાય!

“હે ઈશ્વર, માજી બચે એવું નથી લાગતું! કાશ, હું કંઈક કરી શકું! પણ શું થાય? ભગવાન જેમને પોતાના ઘરે બોલાવે છે એના માટે અમે લાચાર છીએ.” અહલ્યાએ દુઃખદ સ્વરે સમાચાર આપ્યા. શરીરે નમણી અહલ્યા ભારે કામગરી નર્સ હતી. એક સેકન્ડ જંપીને બેસતી નહોતી. પોતાની દેખરેખમાં આવેલાં દર્દીઓ માટે એક મા જેવી લાગણીથી સારવાર કરતી. સમયસર દવા આપવી, સાફસફાઈ કરવી, કમ્પ્યુટરમાં નોંધ કરતા રહેવું, દર્દીના મળમૂત્ર સાફ કરવા, ઘા ચોખ્ખા રાખવા, દર્દી સાથે મારા જેવું કોઈ સગું હોય તો એના અનેક પ્રશ્નોના સમાધાન કરવા, 12 કલાકની પાળીમાં કામ, ખાવા-પીવાનો અંગત સમય પણ કદાચ ના રહે, અને છતાંય મ્હોં પર સ્મિત અને પોતાના બાળકની કાળજી લે એ રીતે દર્દીની સારવાર! શું ભુવનેશ્વરી અહલ્યા સ્વરૂપે પિતાજીની સારવાર કરતી હતી?

“ડોક્ટર કૃપલાણી, જલ્દી રૂમ 5માં આવો.” અહલ્યાનું પેજ સાંભળી મને ધ્રાસ્કો પડ્યો. કૃપલાણી હોસ્પિટલના હૃદયરોગના નિષ્ણાત ડોક્ટર હતાં.મને લાગ્યું કદાચ મારા હૃદયના તીવ્ર ધબકારા અહલ્યાને સંભળાઈ ગયા લાગે છે.

“ચિરાગ, તમારા પિતાજીને ઇલેક્ટ્રિક શૉક આપવો પડશે.” ડોક્ટર કૃપલાણીના આ શબ્દો સાંભળી મને શૉક લાગી ગયો. પિતાજીનું હૃદય અટપટા ચકરાવા લઇ રહ્યું હતું.

ડોક્ટર શૉક આપવાનું મશીન લઇ આવ્યા. સાથે અહલ્યા અમુક પ્રિન્ટ કરેલા કાગળો લઇ આવી. સાથે સહાયમાં બીજી બે નર્સ હતી.

“ચિરાગ, શૉક આપવાથી હૃદય સારું થવાની શક્યતા 83% છે. પણ ચિંતા ના કરો. ભાગ્યે જ અમે નિષ્ફળ જઈએ છીએ. વિશ્વાસ રાખો.” ડોક્ટર મારો વિશ્વાસ ડગમગાવી રહ્યા હતાં કે વધારી રહ્યાં હતાં એ જ મને ખબર ના પડી. પરંતુ મારી પાસે કોઈ વિકલ્પ પણ ક્યાં હતો? મેં કાગળો પર સહી કરી. કૃપલાણીએ મને બહાર જવા કહ્યું.

પ્રતીક્ષાખંડમાં જઈને હું બેઠો. અને મારુ મન ડોક્ટર કૃપલાણીના શૉકના પરિણામ વિષે શોકમાં હતું. આ સમયે તો ભુવનેશ્વરી પણ યાદ ના આવી. માત્ર ઘડિયાળને અવઢવપણે હું જોતો રહ્યો. એકાએક મને લાગ્યું કે દશેક મિનિટ થઇ ગઈ. હું ગભરાતો-ગભરાતો રૂમ નંબર 5માં ગયો. પિતાજી શાંતિથી સૂતાં હતાં. મોનિટર પર હૃદયના નિયંત્રિત તાલ 60-62 જોઈ હું એની મધુરી તાનમાં ખોવાઈ ગયો. એકાદ મિનિટમાં ડોક્ટર કૃપલાણીના શબ્દો મને અથડાયા અને હું જાગ્યો, “ચિરાગ, આપણે સફળ રહ્યાં.” મેં ડોક્ટર હચમચી જાય એટલા જોરથી તેમનો હાથ પકડી લીધો અને આભાર માન્યો.

“પણ, પિતાજી સ્વસ્થ નથી. હું ખોટી આશા આપવા નથી માંગતો. તમારે વાસ્તવિકતા સ્વીકારી લેવી જોઈએ.” ડોક્ટર કૃપલાણીએ શબ્દોના ઘા કરી મને તમ્મર લાવી દીધાં.
“હું હૃદયરોગનો નિષ્ણાત છું. પરંતુ ICUમાં અનેક દર્દીઓને જોયા છે અને મારા અનુભવે કહું છું કે પિતાજી બેઠા નહિ થાય!”
(ડોક્ટર કૃપલાણી તમે પિતાજીને શૉક આપી બેઠા કર્યા પણ હવે આવો શૉક આપી મને પાડી દેવો છે?) મેં મનમાં વિચાર્યું.
મેં કહ્યું, “ઠીક છે, જોઈએ.” અને પાછો મનોમન ભુવનેશ્વરીને યાદ કરવા લાગ્યો. થોડીક હિમ્મત આવી અને મનમાં વિચાર્યું – ડોક્ટર તમે તમારું કામ સારી રીતે કરી દીધું, હવે બાકીનું અમે જોઈ લઈશું.

એક હળવાશ અનુભવી હું બેઠો.

ત્યારબાદના પ્રસંગો ઝડપથી વીત્યાં. પિતાજીને 4 વખત ડાયાલીસીસ કરાવ્યું ત્યારે મૂત્રપિંડ આપમેળે કામ કરતાં થયાં. 3 વખત લોહી આપ્યું ત્યારે હિમોગ્લોબીન ઠેકાણે આવ્યું. અનેક ચઢાવ-ઉતાર પછી વેન્ટિલેટર ગયું. પિતાજીને પ્રૉપોફોલ બંધ કાર્યના છેક ચાર દિવસે પૂરું ભાન આવ્યું અને બધાંને ઓળખતા થયા. તેમને હાથ-પગ હલાવતા બીજા 3-4 દિવસ નીકળી ગયા. આ ત્રીસ દિવસમાં હું પણ અહલ્યાને સહાય કરી શકું એટલો જાણકાર બની ગયો. મનમાં બે જ શબ્દો ઘુમરાયા કરતા હતા – શ્રદ્ધા અને સબૂરી! બીજી સર્જરી તો બાકી જ હતી પણ હવે મારી અંદર નવી આશાનો સંચાર હતો.

આ પ્રસંગ તમને કહેવાનું તાત્પર્ય એક જ કે, ક્યારેય હિમ્મત ના હારી જશો અને લઢતા રહો તો ચોક્કસપણે જીતી જશો. મારી હિમ્મત ICU છે. મારી ભુવનેશ્વરી મને કહી રહી છે – I see you! ફિર કાહે કા ડર ?